İçerikler
İnsan kalbi; kirli kanın temizlenmesi ve temiz kanın vücuda pompalanması sürecinde tek yönlü akış sağlayan dört ana kapakçığa (mitral, aort, triküspit ve pulmoner) sahiptir. Bu kapakçıklar, kalbin ritmik kasılma ve gevşeme hareketleriyle tam zamanlı olarak açılıp kapanarak kanın geriye kaçmasını önler. Kalp kapağı hastalıkları temel olarak iki mekanizma üzerinden gelişir: kapağın yeterince açılamayarak kan geçişini zorlaştırması (daralma/stenoz) veya kapağın tam kapanamayarak kanı geriye sızdırması (yetmezlik/regürjitasyon).
Kapakçıklarda meydana gelen bu işlevsel bozukluklar, kalbin vücuda yeterli kanı gönderebilmek için normalden çok daha yüksek bir basınç ve eforla çalışmasına neden olur. Zaman içerisinde bu aşırı yüklenme kalp kasında büyümeye, yorulmaya ve ilerleyen evrelerde kalp yetmezliğine yol açar. Kapak hastalıklarının ortaya çıkmasında rol oynayan temel faktörler şunlardır:
Küçük kesi ile yapılan kalp kapakçığı ameliyatlarında operasyonun yapılacağı anatomik bölge ve kesi tipi, hastanın genel yapısına, kilosuna, göğüs kafesi anatomisine ve müdahale edilecek kapağın konumuna göre tamamen kişiye özel olarak planlanır. Temel olarak iki farklı küçük kesi yaklaşımı tercih edilmektedir:
Kesi boyutunun milimetrik planlanması, hastanın bilgisayarlı tomografi verilerinin önceden incelenmesi ve kalbin göğüs kafesi içindeki açısının net olarak haritalandırılmasıyla gerçekleştirilir.
Küçük kesi yöntemleri, kalp kapağı hastalığı bulunan ve cerrahi endikasyon konulmuş hastaların büyük bir çoğunluğunda güvenle uygulanabilir. Bu yöntemin özellikle avantaj sağladığı ve öncelikli olarak tercih edildiği kitle şunlardır:
Her hastanın damar ve akciğer anatomisi küçük kesi ile ameliyat edilmeye uygun kriterler taşımayabilir. Güvenlik protokolleri gereği şu durumlarda geleneksel açık ameliyat modeline geçilmesi gerekir:
Küçük kesi ile yapılan kalp kapağı operasyonları, yüksek teknolojik donanıma sahip ameliyathanelerde titiz bir hazırlık evresini takip eden kronolojik adımlardan oluşur.
1.Anatomik Alanın Seçimi ve Kesi Açılması:
Hasta ameliyat masasına uygun pozisyonda yatırıldıktan sonra genel anestezi uygulanır. Planlanan bölgeden (örneğin sağ koltuk altı) yaklaşık 4-5 santimetrelik küçük bir cerrahi hat açılarak kaburgaların arasından kalbin dış zarına ulaştırılacak koridor oluşturulur.
2.Kalp-Akciğer Makinesi Bağlantılarının Kurulması:
Kesi alanının dar olması sebebiyle, kalbi durdurmak için gerekli olan yapay dolaşım bağlantıları bacak kasık atardamarı ve toplardamarı (femoral damarlar) üzerinden özel kanüller yardımıyla kurulur. Vücut dolaşımı bu makineye devredilerek kalp durdurulur.
3.Kamera Eşliğinde Kapağa Müdahale:
Durdurulan kalbin içi açılır. Kesiden içeri uzatılan yüksek çözünürlüklü endoskopik kamera sistemleri sayesinde kapak yapısı ekrana dev boyutlarda yansıtılır. Hekim, mikro cerrahi aletler kullanarak kapağı tamir eder veya tamamen çıkarıp yerine yeni yapay kapağı titizlikle diker.
4.Kalbin Çalıştırılması ve Giriş Yerlerinin Kapatılması:
Kapak fonksiyonları test edildikten sonra kalbin içi kapatılır ve kalp yeniden kendi ritminde çalıştırılır. Kasık damarlarındaki kanüller çıkarılarak damarlar içeriden dikilir. Göğüs kafesindeki kaburga aralığı doğal yapısına sadık kalınarak dikişlerle yaklaştırılır ve cilt estetik olarak kapatılır.
Göğüs kemiğinin kesilmemesi ve kas dokularının korunması, operasyon sonrasında hastalara klinik ve fiziksel açıdan çok yönlü faydalar sağlar:
Kalp kapağı cerrahisinde uygulanan iki farklı yaklaşımın hastanın operasyon ve iyileşme konforuna olan etkileri şu kriterlerle karşılaştırılabilir:
Karşılaştırma Kriteri | Minimal İnvaziv (Küçük Kesi) Yöntemi | Geleneksel Açık Kalp Ameliyatı |
Kemik Dokusuna Müdahale | Göğüs kemiği kesilmez; kaburga aralarındaki doğal boşluklar kullanılır. | Göğüs kemiği (iman tahtası) baştan aşağı tamamen kesilir. |
Yatak Pozisyonu Kısıtlaması | Ameliyattan hemen sonra sağa, sola dönerek veya yan yatılabilir. | Kemik iyileşmesi için en az 1.5 – 2 ay boyunca sadece sırtüstü yatılmalıdır. |
Sosyal Hayata ve İşe Dönüş | Ortalama 2 ilâ 3 hafta içinde araba kullanabilir, işe ve sosyal hayata dönebilir. | Kemik kaynaması beklendiği için normal hayata dönüş süresi 2 ila 3 ayı bulur. |
Öksürme ve Koruma Korsesi | Göğüs kemiği sağlam olduğu için göğüs korsesi takılmasına gerek yoktur. | Göğsü korumak için haftalarca çelik destekli kalp korsesi takılması zorunludur. |
1- Küçük kesi kalp kapağı ameliyatlarından kaç gün sonra araba kullanmaya başlayabilirim?
Geleneksel ameliyatlarda göğüs kemiğinin direksiyon baskısıyla kırılma riski nedeniyle 2 ay araç kullanmak yasaktır. Ancak küçük kesi yönteminde kemik bütünlüğü bozulmadığı için hastalar ameliyattan ortalama 2 ila 3 hafta sonra kendilerini hazır hissettiklerinde güvenle direksiyon başına geçebilirler.
2- Koltuk altından yapılan kalp ameliyatlarında kaburga kemikleri kesilir veya kırılır mı?
Hayır, kesinlikle kesilmez veya kırılmaz. Koltuk altı yaklaşımında kaburgaların esnek ve hareketli yapısından faydalanılır. Özel ekartörler yardımıyla iki kaburga arası milimetrik olarak aralanır ve işlem bu açıklıktan gönderilen aletlerle yapılır. Operasyon bitiminde kaburgalar tekrar eski doğal konumuna dikişlerle yaklaştırılır.
3- Mekanik kalp kapağı ile biyolojik kalp kapağı arasındaki ömür farkı nedir? Ses yapar mı?
Mekanik kapaklar karbon ve titanyum alaşımlı yapılardır, metalik özellikleri nedeniyle teorik olarak sınırsız ömre sahiptirler, yani yaşlandıkça aşınmazlar ancak ömür boyu kan sulandırıcı ilaç kullanımı gerektirirler. Sessiz ortamlarda dışarıdan hafif bir saat tıkırtısı gibi mekanik ses duyulabilir. Biyolojik kapaklar ise ses yapmaz ve sürekli kan sulandırıcı gerektirmez ancak dokusal yapıları gereği ortalama 10-15 yıl içinde kireçlenerek yenilenme ihtiyacı doğurabilir.
